Outspiration: een inspiratietuin die begint bij de bodem
01/01/2020 - 00:00
Van een klassieke toontuin vol stenen naar een groene inspiratietuin waar verharding, beplanting, water en biodiversiteit samenkomen.
Met Outspiration gooide betonfabrikant EBEMA STONE & STYLE zijn vroegere toontuin volledig om.
Bij de aanleg bleek al snel hoe belangrijk ook datgene is wat je achteraf niet meer ziet: de bodem. Een dikke laag steenpuin, nieuw aangevoerde grond die eerst geanalyseerd moest worden, planten die werden aangepast aan de bodemomstandigheden… Het project werd een mooi voorbeeld van waarom een geslaagde tuin onder de grond begint.
We spraken erover met Leen Berckmans, projectmanager van Outspiration, en Bjorn Hulsmans, productmanager bij Aegten, TerraCottem-distributeur in België en één van de partners van het project.
Leen, wie de vroegere toontuin van EBEMA kende, ziet vandaag iets totaal anders. Wat wilden jullie met Outspiration bereiken?
Leen: Onze vorige toontuin was eigenlijk een beetje een supermarkt van stenen. Alle verhardingen lagen naast elkaar, maar er was weinig tuinbeleving. Terwijl mensen vandaag willen ervaren hoe hun tuin er echt kan uitzien. Wat gebeurt er als je die verharding combineert met groen, bomen, water, verlichting, buitenmeubilair…?
Daarom zijn we op zoek gegaan naar partners met verschillende expertises. Niet alleen voor de beplanting, maar bijvoorbeeld ook voor de bodem, bewatering en waterpartijen. Zo konden we een totaalbeleving creëren.
En die samenwerking is belangrijk. Een goede tuinaannemer weet veel, maar kan niet in alles gespecialiseerd zijn. Door verschillende expertises samen te brengen, krijg je uiteindelijk een beter resultaat.
Dat bleek al snel nodig, want bij de grondwerken kwamen jullie voor een verrassing te staan?
Bjorn: Ja. We hadden oorspronkelijk voorzien om ongeveer 30 cm af te graven en nieuwe grond aan te brengen. Maar toen kwamen we op een dikke laag steenpuin terecht. Achteraf gezien misschien niet zo vreemd, want hier lag vroeger vooral verharding.
We hebben uiteindelijk dieper afgegraven en volledig nieuwe grond aangebracht. Maar daarmee ben je er natuurlijk nog niet. Die nieuwe grond werd eerst geanalyseerd en op basis daarvan hebben we bekeken wat nodig was om de bodem in evenwicht te brengen.
Je zegt “natuurlijk”, maar gebeurt dat in de praktijk ook altijd?
Bjorn: Nee, absoluut niet. Daar loopt het net vaak fout.
Men denkt nog heel vaak: ik breng nieuwe, zwarte grond aan en die zal wel goed zijn. Maar nieuwe grond is daarom niet noodzakelijk goede grond. Soms wordt bestaande grond zelfs afgegraven terwijl dat niet nodig is, om ze vervolgens te vervangen door grond die niet beter is.
Bodem is bovendien behoorlijk complex. Neem bijvoorbeeld de pH. Veel mensen hebben een bepaalde pH-waarde in hun hoofd waarvan ze denken dat die goed is. Maar wat een goede pH is, hangt ook af van het bodemtype. Zonder bodemanalyse weet je eigenlijk niet precies waarmee je vertrekt.
Voor ons begint het daarom met meten. Hoe zit het met de zuurtegraad? Welke voedingselementen zijn aanwezig? Hoe zit het met de structuur en het bodemleven?
"Wat heeft die bodem nodig om tot een goede plantengroei te komen?"
Krijgt de bodem volgens jou voldoende aandacht bij tuinprojecten?
Bjorn: De bodem krijgt nog niet altijd dezelfde aandacht als alles wat je bovengronds ziet. Terwijl daar natuurlijk wel de basis ligt. En elke bodem is anders. Daarom vertrekken wij het liefst van een bodemanalyse. Dan weet je waarmee je te maken hebt en kun je veel gerichter bekijken wat er nodig is.
Leen: Dat kwam ook heel sterk naar voren in ons gesprek met Boomkwekerij Mentens, die hier instond voor de bomen, heesters en vaste planten. Hun boodschap was eigenlijk: wij kunnen nog zulke mooie en kwalitatieve planten leveren, als de bodem niet goed zit, gaan die planten nooit hun beste kant laten zien.
Dat zegt veel.
Heeft de bodem hier ook de plantenkeuze beïnvloed?
Leen: Ja. Er waren oorspronkelijk andere planten voorgeschreven door de tuinarchitect. Op basis van de omstandigheden heeft Boomkwekerij Mentens een aantal keuzes aangepast.
Bjorn: Een concreet voorbeeld is de taxus die oorspronkelijk voorzien was. Door de harde onderlaag bestond het risico dat die gedeeltelijk met zijn wortels in te natte grond zou blijven staan. Taxus is daar gevoelig voor. Daarom is gekozen voor Prunus lusitanica.
Dat toont hoe belangrijk het is om de bodem al vroeg in het project mee te nemen in de plantenkeuze.
Jullie hebben niet alleen de bodem zelf aangepakt. Ook TerraCottem arbor werd bij de bomen toegepast. Waarom?
Bjorn: Nadat we bekeken hadden wat nodig was om de bodem te verbeteren en het bodemleven te stimuleren, wilde ik ook aandacht besteden aan de waterbuffering in de bodem.
Hier staan een aantal grote en bijzondere bomen. Voor Boomkwekerij Mentens was het uiteraard belangrijk dat die vanaf de aanplant zo goed mogelijk zouden aanslaan. Daarom hebben we bij de bomen TerraCottem arbor bodemverbeteraar toegevoegd.
Voor mij is dat een aanvulling op het volledige bodemverhaal. Je moet eerst zorgen dat je basis klopt en vervolgens bekijken welke bijkomende ondersteuning nodig is.
| TerraCottem arbor wordt éénmalig bij de aanplant van bomen en heesters met de grond gemengd. Het stimuleert de wortelontwikkeling en buffert water in de wortelzone, wat bijdraagt aan een goede aanslag, minder risico op uitval en minder nazorg. |
Water wordt dus ook in de bodem gebufferd, maar het waterbeheer in Outspiration gaat nog veel verder?
Leen: We hebben onder andere twee wadi's en een infiltratiezone aangelegd. Dat was voor dit project niet verplicht, maar we wilden bewust ook een educatieve rol opnemen en bezoekers laten zien wat mogelijk is.
Daarnaast hebben we een beregeningssysteem dat gekoppeld is aan een weerstation. Als er regen wordt voorspeld, wordt er de dag voordien al geen water meer gegeven. Zo proberen we ook te vermijden dat we onnodig beregenen.
De bomen zitten bovendien op een ander beregeningscircuit. Die krijgen minder vaak water, maar per beurt wel meer, zodat de wortels gestimuleerd worden om dieper te zoeken in plaats van oppervlakkig te blijven.
Als je kijkt naar de tuin enkele maanden na de aanleg: wat valt dan op?
Bjorn: Het verschil is enorm. Als je de foto's van vlak na de aanleg vergelijkt met hoe de tuin er enkele maanden later bij staat, zie je hoe sterk de planten vertrokken zijn.
En we hebben een zware zomer achter de rug. Toch zien we heel weinig uitval en een heel goede plantengroei.
Dat is voor mij ook de boodschap van deze tuin. Het komt niet door één product of één ingreep. Je moet het volledige plaatje goed krijgen: bodem, plantenkeuze, bodemleven, waterhuishouding, beregening…
Als je op die basis inzet, zie je wat er mogelijk is.
| Mei 2026 |
| Augustus 2026 |
Outspiration bevat vandaag opvallend meer groen dan de vroegere toontuin. Dat is een bewuste keuze?
Leen: Absoluut. De volledige tuin is nog altijd ongeveer 2.800 m² groot. Vroeger hadden we ongeveer 2.000 m² verharding, vandaag nog ongeveer 1.000 m². Voor een betonfabrikant is dat natuurlijk een bijzondere beweging. We willen nog altijd beton en verharding verkopen, maar we zien ook dat groen een steeds belangrijkere rol krijgt.
De tuin van de toekomst zal volgens mij meer aandacht hebben voor groen, waterbuffering en biodiversiteit. Dat betekent niet dat iedere tuin volledig wild moet worden. Ook hier combineren we bewust verschillende stijlen. Naast de landelijke, strakke en zuiderse tuin hebben we bijvoorbeeld een natuurtuin, waar we de natuur meer haar gang laten gaan. Zo kan iedere bezoeker inspiratie vinden die bij zijn eigen smaak past, en tegelijk zien hoe je binnen heel verschillende tuinstijlen meer ruimte kunt maken voor groen.
Voor biodiversiteit hebben we ons laten begeleiden door Leon Brabers van Biotoop. Een van zijn boodschappen is dat je niet meteen je hele tuin hoeft om te gooien. Je kunt ook klein beginnen. Je kunt bijvoorbeeld een paar vierkante meter van je gazon wat wilder inzaaien en zo stap voor stap meer ruimte geven aan biodiversiteit.
Dat willen we hier ook laten zien: een strakke tuin en meer ruimte voor de natuur hoeven elkaar niet uit te sluiten.
Bjorn: Ik denk ook niet dat iedereen morgen voor een volledig wilde tuin kiest. Het strakke zal blijven. Maar je kunt ook in een strakke tuin veel meer groen integreren. En misschien kun je op andere plekken een stukje wat natuurlijker laten.
De duidelijke boodschap is vooral: geef groen opnieuw meer ruimte.
Wat hopen jullie dat een bezoeker uiteindelijk meeneemt uit Outspiration?
Leen: Dat beton en groen perfect harmonieus naast elkaar kunnen bestaan. We willen mensen inspireren met verschillende stijlen, verhardingen en beplantingen, maar hen tegelijkertijd iets meegeven over biodiversiteit, waterbuffering, wadi's, beregening en ook de bodem.
Via QR-codes zal de bezoeker straks bovendien meer informatie kunnen krijgen over de verschillende zones en de keuzes die we gemaakt hebben.
Bjorn, wat toont Outspiration volgens jou over het belang van de bodem?
Bjorn: Dat je met de juiste basis echt een verschil kunt maken. Vertrek van een bodemanalyse, kijk wat de bodem nodig heeft en stem daar de plantenkeuze en de rest van de aanpak op af.
We hebben een zware zomer achter de rug en toch zie je hoe sterk de planten op korte tijd gegroeid zijn en hoe weinig uitval er is.
Het bodemverhaal is misschien niet het eerste wat je ziet wanneer je hier rondloopt.
"Maar zonder die goede basis hadden we nooit hetzelfde resultaat kunnen bereiken."
